Fotoğrafçılığa Dair

Bu bölümde iyi fotoğraf çekme konusunda öğrenilmesi gereken temel birkaç bilgi üzerinde duracağım.

Bu bilgiler fotoğraf çekerken fotoğrafı kontrol etmenizi sağlayacak bazı temel bilgilerdir.

Bunlardan öncelikle “Enstantane” terimini sizlere açıklayayım.

Enstantane: Dijital olmayan fotoğraf makinelerinde deklanşöre (fotoğraf çekmek için basılan tuş) bastığınız anda açılıp filmin üzerine ışığın (görüntünün) düşmesini sağladıktan sonra kapanan perdenin açık kaldığı sürenin değeridir (Bu perdeye obtüratör denir.). Günümüz dijital fotoğraf makinelerinde ise bu perde olarak değil elektronik olarak sensöre ışığın düşmesini sağlayan mekanizmaya denir.

Enstantane değeri günümüz kompakt fotoğraf makinelerinde (genellikle ince ve bas-çek şeklindeki makineler) ayarlanamasa da daha gelişmiş makinelerde ayarlanabilen bir değerdir. Bu değer “1 bölü” şeklindeki kesirler ile ifade edilir.

Yani örnekle açıklamak gerekirse: 1/30, 1/60, 1/125… gibi değerler alır. Örneğin: 1/30 obrütatör perdesinin saniyenin 30′da 1′i kadarlık bir süre açık kalacağını ve sonra kapanacağını belirtir. 1/60 ise öbrütatör perdesinin saniyenin 60′da 1′i kadarlık bir süre açık kalacağını belirtir. Yani 1/60 1/30′dan daha hızlı bir açılıp kapanma süresi demektir. Ve bazen bu değerler 1/60 yerine 60 olarak da ifade edilebilir.

Bir de çok yavaş enstantane süreleri vardır. Yani 1/60, 1/30, 1/15, 1/8 gibi değerlerden sonra 1 saniyeye geldiğinizde 1″, 2″, 3″ şeklinde değerler karşınıza çıkar. Örneğin: 1″ perdenin 1 saniye boyunca açık kalacağını belirtirken 3″ perdenin 3 saniye boyunca açık kalacağını belirtir. Yani 1″ 3″den daha hızlı açılıp kapanır demektir.

Ayrıca enstantane ne kadar uzun süre açık kalırsa sensöre yada filme o kadar çok ışık düşecektir. Yani ışığın ve makinenin diğer ayarları ihmal edildiğinde 1/30′da normal ışık alan bir fotoğraf 1/125′te karanlık çıkacaktır. Perde daha az süre açık kaldığında daha az ışık alabilir. Bu nedenle karanlık çıkar. Aynı şekilde 1/30′da normal ışık alan bir fotoğraf 1/8′te parlak çıkacaktır.

Resimleri daha ayrıntılı inceleyebilmek için üzerilerine tıklayıp büyütebilirsiniz.

Enstantane Değeri: 1/20 (Parlak)

Enstantane Değeri: 1/60 (Normal)

Enstantane Değeri: 1/125 (Karanlık)

Şimdi gelelim bu değerin fotoğrafta ne işimize yarayacağına:

Enstantanenin temel olarak hareketi dondurmak ya da hareketin devamlılığını sağlamak için kullanılır.

Hareketi dondurmak; Bir hareketin sanki durdurulmuş gibi gözükmesidir. Bunun için çekeceğiniz konunun hızı önemlidir. Örneğin: Uçan bir kuşu çekerken 1/1000 gibi yüksek bir değer kullanmanız gerekebilir. Ya da yürüyen bir insanı dondururken 1/125 gibi bir değer gerekebilir. Tabi bunu yaparken ışık alımını da hesaba katmalıyız.

Bu fotoğrafta enstantane değeri: 1/1000 dir.

Hareketin devamlılığı: Bir hareketin fotoğrafta anlaşılmasıdır. Bunun için yine konunun hızı tabi ki önemli bir faktör. Ama genellikle 1/30 1/8 gibi yavaş sürelerle hareket devamlılığı sağlanabilir diyebiliriz.

Bunun dışında eğer konunuz duruyorsa (yani hiç kıpırdamıyor ise) enstantane hızı ışık alımı dışında başka bir şey ifade etmeyecektir.

________________________________________________________________________

Şimdi de sizlere “Diyafram” terimini açıklayacağım.

Diyaframı insandaki gözbebeğinin benzetebiliriz. Çünkü temel olarak görevleri aynıdır. İnsandaki gözbebeği bildiğiniz gibi göze giren ışığı ayarlar. Çok aydınlık bir ortama girdiğinizde gözbebeğiniz kısılır ve göze giren ışığı azaltır ve aynı şekilde çok karanlık bir ortamda ise göz bebeği açılır ve göze giren ışığı arttırır. Diyafram aynı gözbebeği gibi kısılıp açılabilen ve bu şekilde sensör ya da filme düşen ışığı ayarlayan parçadır.

Bu parçada enstantane gibi çeşitli sayılarla ifade edilir. Bu sayılar 1.4, 2, 2.8 gibi sayılardır. Ayrıca diyafram kısaca “f” harfiyle ifade edilir. Yani f/1.4, f/2, f/2.8, f/4… şeklinde ifade edilir. Bu sayıların anlamı diyaframın açıklığıdır. En küçük sayı en açık diyaframı ifade eder. Yani f/1.4  f/4′e göre daha açık bir diyafram demektir.

Şimdi de gelelim diyaframın fotoğraftaki etkilerine:

Diyafram ışık alımı dışında bir de net alan derinliğini etkiler.

Nedir net alan derinliği dersek; Fotoğrafta netlediğimiz konunun(net olması için makineyi tuttuğumuz konunun) önünde ve arkasında aynı konu gibi net çıkan alanın genişliğidir. Yani bir konunun 10cm önü ve 10cm arkasının net çıkması net alan derinliğinin az olduğunu, 10m önü ve 10m arkasının net çıkması ise net alan derinliğinin geniş olduğunu belirtir.

f/1.4, f/2 gibi değerler burada da devreye giriyor. Bu değerlerin en küçük rakamı (örnekteki f/1.4) en kısıtlı alan derinliğini ifade eder.

En büyük rakam ise (örnekteki f/16) en geniş alan derinliğini ifade eder.

Bunları nerede kullanacağımıza gelirsek bir manzara çekiyorsak her yerin net olmasını isteriz. Bu nedenle en yüksek “f” değerini yani en kısık diyaframı kullanırız. (f/16 gibi…)

Ama ilgiyi tek bir objede toplamak istiyorsak önündeki ve arkasındaki alanların bulanık çıkması bizim için yararlıdır. Bu durumda da en küçük “f” değerini yani en geniş diyaframı kullanırız. (f/1.4 gibi…)

________________________________________________________________________

Son olarak açıklamam gereken tek bir terim kaldı. O da ISO.

ISO değeri eski filmli makinelerdeki farklı ülkelerin birimleri olan ASA ve DIN terimlerinin evrenselleştirilmiş şeklidir.

ISO Hassasiyeti olarak da geçen terim sensörler üzerinden geçen voltajı değiştirerek sensörlerin ışık algıları üzerinde oynama yapar.Yani fotoğraftaki ışığı arttırıcı ya da azaltıcı görev yapar.

ISO100, ISO400, ISO1600, ISO6400 gibi değerlerle ifade edilir. Değer yükseldikçe yani sayılar büyüdükçe ışık algılaması artar. Değerler düştükçe de azalır.

Ama ISO’nun bir yan etkisi vardır. Bu etki kumlanmadır. Farklı kaynaklarda gren, noise gibi değişik adlara da sahip olabilir kumlanma kavramı. Bu değer yükseldikçe yani ışık algısı arttıkça fotoğrafta ufacık beneklerin belirmesine neden olur. Bu benekler gerçekten ufaktır ve resmin tamamında bir kum hissi verir. Özel bir efekt verme de kullanılmıyorsa fotoğraf kalitesini düşürür.

Resimleri daha ayrıntılı inceleyebilmek için üzerilerine tıklayıp büyütebilirsiniz.

ISO400 (Kumlanma miktarı anlaşılmayacak kadar az.)

ISO1600 (Kumlanma bariz şekilde artmış.)

ISO6400 (Kumlanma çok yüksek seviyede.)

________________________________________________________________________

Şimdiye kadar açıkladığım bu üç değerin birbiri ile olan ilişkileri ve fotoğraftaki etkileriniz göresel olarak destekelemk için aşağıdaki linkten faydalanabilirsiniz:

http://www.dryreading.com/camera/

________________________________________________________________________

Temel kavramları burada bitirdik. Tabi ki fotoğrafçılıkta uygulanabilecek çok fazla teknik var. Ama bu tekniklerin tümünü oluşturan bu 3 değerdir. Bu 3 değer bir kavramı daha oluşturur. Bu da POZLAMA DEĞERİDİR. EV değeri olarak da geçen bu değer bu 3 bileşenin uygun ayarları sonucunda fotoğraftaki ışığın ayarlanmasına denir.

Örnekle açıklamak gerekirse isteklerimize göre bu 3 değeri ayarlayabiliriz.

Yani diyelim hareketi donduracağız:

Enstantane: 1/1000 –> ışık alımı az  olduğundan bunu diyaframla dengeleriz –> Diyafram: f/1.4 –> bu değerler normal olduğu için ISO100 klasik sayısı idealdir.

Şimdi de aynı ortamda hem hareketi dondurup hem de geniş bir alan derinliği istiyorsak:

Enstantane: 1/1000 –> ışık alımı azdır –> Diyafram:f/16 –> diyaframda da ışık alımı az olduğundan –> ISO6400 olmalıdır.

Bu 2 örnekte de aynı ortamda farklı ayarlarla aynı ışığı elde ettik. Sadece bu 3 bileşenin değişimden dolayı fotoğraftaki etki değişti.